W Hiszpanii odsetek zakażeń przenoszonych z matki na dziecko sięga nawet 4,2%, co jest dość wysokim wynikiem jak na kraj, w którym choroba ta nie występuje.
Choroba Chagasa jest w Europie mało znana, jednak szacuje się, że na tym kontynencie około 70% zakażonych osób nie zostało zdiagnozowanych. Vicky Fumadó, pediatra specjalizująca się w chorobach importowanych i zapomnianych ze SJD Barcelona Children's Hospital, twierdzi, że dane te budzą niepokój, ponieważ jest to choroba, która może przebiegać bezobjawowo przez lata i być przenoszona bez wykrycia.
Chorobę Chagasa wywołuje pasożyt o nazwie Trypanosoma cruzi, który przenoszony jest przez pluskwę (triatomino). Kiedy pluskwa ugryzie, wydala odchody, a poprzez nie pasożyt dostaje się do krwiobiegu, gdy osoba drapie się lub ma uszkodzenia skóry.
Chociaż choroba Chagasa jest endemiczna dla Ameryki Łacińskiej, ruchy migracyjne spowodowały przeniesienie infekcji do krajów europejskich, takich jak Hiszpania, gdzie odnotowuje się największą liczbę przypadków na kontynencie europejskim. W tym kontekście przenoszenie pionowe, czyli z matki na dziecko w czasie ciąży lub porodu, stało się główną drogą zakażenia.
W Hiszpanii wskaźnik przenoszenia pionowego wynosi od 2,7% do 4,2%, co jest wysoką wartością jak na kraj, w którym choroba ta nie występuje. Z tego powodu opracowano różne programy wczesnego wykrywania, zwłaszcza w ramach opieki nad kobietami w ciąży. SJD Barcelona Children's Hospital wraz ze szpitalem Hospital Clínic były pionierskimi ośrodkami w badaniach nad tą chorobą. Vicky Fumadó od ponad 25 lat koordynuje program leczenia w SJD Hospital. Od 2026 r. głównym specjalistą w SJD Hospital będzie pediatra-infekcjonista María Ríos.
Leczenie w pierwszym roku życia
Eksperci podkreślają, że chociaż początkowa faza choroby jest zazwyczaj łagodna, powikłania mogą pojawić się dopiero po latach. „Część zakażonych osób może mieć problemy z układem pokarmowym, układem nerwowym, a zwłaszcza poważne problemy kardiologiczne, które mogą prowadzić nawet do nagłej śmierci” – wyjaśnia Vicky Fumadó.
Na szczęście, jeśli choroba zostanie wykryta na czas, istnieje bardzo skuteczny sposób działania: leczenie w pierwszym roku życia osiąga wskaźnik wyleczenia na poziomie 95%, podczas gdy u dorosłych skuteczność spada do około 50%.
Z tego powodu kluczowe znaczenie ma badanie przesiewowe u kobiet w ciąży. Chociaż nie można ich leczyć w czasie ciąży, diagnoza pozwala monitorować noworodka i w razie potrzeby podjąć leczenie wcześnie. Ponadto leczenie matki po porodzie i okresie karmienia piersią znacznie zmniejsza ryzyko przeniesienia wirusa w przyszłych ciążach.
Większość przypadków w Hiszpanii dotyczy kobiet pochodzących z Ameryki Łacińskiej, które zaraziły się w dzieciństwie, nie wiedząc o tym. Specjaliści są zgodni, że głównym wyzwaniem jest poprawa wykrywalności. W związku z tym PAHO i WHO pracowały nad różnymi inicjatywami mającymi na celu dostarczenie informacji i narzędzi całej populacji w najbardziej dotkniętych obszarach. Dzięki większej ilości informacji, systematycznym badaniom przesiewowym i dostępowi do leczenia możliwe jest przerwanie przenoszenia pionowego i zapobieżenie dotknięciu kolejnych pokoleń tą cichą chorobą.
Świadectwo Carmen
Carmen Martínez to Boliwijka mieszkająca w Barcelonie. Kiedy urodziła dziecko, dowiedziała się, że zarówno ona, jak i jej nowo narodzony syn cierpią na chorobę Chagasa. „W tym momencie załamałam się – wspomina – bo to ja go zaraziłam”. Pomimo początkowego szoku otrzymała informacje medyczne i oboje rozpoczęli leczenie.
Leczenie syna trwało kilka miesięcy i choć musiało zostać przerwane z powodu reakcji alergicznej, zakończyło się sukcesem. Do dziewiątego roku życia chłopiec pozostawał pod opieką lekarzy, a przez ostatnie pięć lat wyniki badań serologicznych były negatywne. Dziś, mając 12 lat, prowadzi całkowicie normalne życie.
Carmen również ukończyła leczenie w Hospital Clínic i nadal poddaje się regularnym kontrolom. Opierając się na swoim doświadczeniu, Carmen wyjaśnia, że w Boliwii, kraju o wysokiej częstości występowania choroby Chagasa, pojawia się coraz więcej informacji na temat tej choroby, a piętno z nią związane maleje.
